Hakkın gözetilmesi ve yerine getirilmesi olan adalet, toplumun huzurunu sağlayan toplumu meydana getiren fertlerin güven içerisinde yaşamasını ve geleceklerine emin olarak bakmalarını temin eden kurallar manzumesidir.

Kuran-ı Kerimde adalet ve adil olmak ile ilgili otuzun üzerinde ayet vardır:

“Allah size, emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor. Allah, bununla size ne güzel öğüt veriyor. Şüphesiz ki Allah her şeyi hakkıyla işiten, hakkıyla görendir.”(Nisa-58)

“Şüphesiz Allah, adaletli davrananları sever.” “Şüphesiz ki Allah, size adaleti, iyilik yapmayı ve yakınlara bakmayı emreder; hayâsızlıktan, fenalıktan ve azgınlıktan nehye der. Öğüt almanız için size böyle öğüt verir.”( Nahl-90)

“Eğer müminlerden iki grup birbirleriyle vuruşurlarsa aralarını düzeltin. Şayet biri ötekine saldırırsa, Allah ın buyruğuna dönünceye kadar saldıran tarafla savaşın. Eğer dönerse aralarını adaletle düzeltin ve (her işte) adaletli davranın. Şüphesiz ki Allah, adil davrananları sever.” (Hucurat-9)

Peygamberimiz, din uluları, atalarımız adaletin insan ve toplum için ne kadar hayati bir mesele olduğunu hadislerle, özdeyişlerle, atasözleri ile ifade etmişlerdir.

Hz. Muhammed, “Adaleti çiğneyen devlet adamlarını cezalandırmayan milletler çökmek zorundadır.”, demiş bir hadisinde. Başka bir hadiste de “Bir saat adaletle hükmetmek, bir sene ibadet etmekten daha hayırlıdır.”, demiş.

Hz. Ömer’e göre adalet mülkün temeli, Ömer Hayyam’a göre evrenin ruhudur. “Adaletin olmadığı yerde ahlaktan bahsedilemez.”,diyen Montaıgne’i “Adaletin gecikmesi adaletsizliktir.” , diyerek W. S. Landor tamamlamış. “Devletin hazinesini adalet olarak gören Konfuçyus’u “Hiçbir fazilet adalet kadar büyük olamaz.” ,diye belirtmiş J. Addıson.

“Adaletsiz bir memleket, güneşsiz bir dünyaya benzer.” “Bir memleket yalnız adaletle ebedileşir, adaletsizlikle yıkılır.”Size yapılan kötülüğü adaletle, size yapılan iyiliği ise iyilikle” “Zulüm ile abat olanın ahiri berbat olur.” işte atalarımız da böyle değerlendirmiş bu erdemlerin kraliçesini.

Evet adalet… Haklının hakkını veren, toplum düzenini sağlayan, herkese lazım olan adalet… Hepimizin uyması gereken erdemler dizisi…

Ben yine bir kıssa ile tamamlayayım bu yazımı:

Çok eski yıllarda krallıkla idare edilen bir ülke varmış. Bu ülkede, hukuk ve hâkimler de varmış. Törelere göre, bir vatandaş öldüğünde, şehir merkezindeki dev çan bir defa çalınırmış. Uzun uzun da yankılanırmış. Eşraftan birisi ölürse çan iki defa, büyük bir devlet adamı ölürse üç defa çalınırmış. Ya kral? O öldüğünde, çan dört defa çalınırmış.

Gel zaman git zaman… Şehirde bir olay olmuş, iş mahkemeye intikal etmiş.
Davanın sanığı olarak mahkeme huzuruna çıkarılan kişinin masumiyetini ise bütün vatandaşlar bilmekteymiş. Bir formalite olarak görülmesi ve beraat beklenen, davadan sürpriz bir karar çıkmış. Sanık para cezasına mahkûm olmuş.

Verilen karar masum olan sözde sanığın yüzüne okunmuş. Hâkim sormuş: "bir diyeceğin var mı?” Sanığın cevabı: “Hayır!” Mahkeme bitmiş. Dinleyiciler dağılmışlar kafalarda kocaman bir soru işareti ve anlamlandıramadıkları bir kaygı ile.

Kısa bir süre sonra dev çanın sesi duyulmuş.

Acaba kim öldü, diye meraklanmışlar. Çan bir defa daha çalmış. Acaba eşraftan biri mi öldü? Kim ola ki! Ancak, şehir çan sesi ile bir defa daha inlemiş. Hımm, demek ki büyük bir devlet adamı öldü. Eyvah! Demişler. Soru dolu gözlerle insanlar biri birlerine bakarlarken çan bir defa daha çalmış, yeri, göğü inletircesine. Herkeste bir feryat: eyvah! Kralımız öldü! Ancak, törede görülüp işitilmemiş bir şekilde çan, beşinci defa da çalmış, yer gök inlemiş yeniden ve sonra etrafa bir sessizlik çökmüş ki sormayın.

Herkes bunun ne anlama geldiğini öğrenmek için çanı çalmakla görevlendirilen kişiye dolayısı ile büyük çanın bulunduğu meydana koşmuşlar. Bir de bakmışlar ki çanı, haksız yere mahkûm edilen adam çalmakta. Sormuşlar: “Ne demek oluyor bu, beş defa da çan çalınır mı? Kraldan daha büyük birisi mi öldü ki sen beş defa çan çalıyorsun? " Cevap şaşırtıcı olduğu kadar da düşündürücü ve anlamlıymış: “Evet! Adalet öldü!"